პარლამენტის გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საბჭოს წევრი დიმიტრი ცქიტიშვილი, ასოციაცია ჰერა XXI-სთვის მიცემულ ინტერვიუში საუბრობს გენდერულ თანასწორობასთან დაკავშირებულ პრობელემებზე და გადაწყვეტის გზებზე.

 

დიმიტრი ცქიტიშვილი-სურათი

„მე მემარცხენე ფემინისტური იდეოლოგიიდან გამოვდივარ ხოლმე. ვფიქრობ, რომ ნებისმიერი პრობლემის მოსაგვარებლად მნიშვნელოვანია ქალის ეკონომიკური დამოუკიდებლობა, რომელსაც, ხშირ შემთხვევაში, სახელმწიფო უზრუნველყოფს. მგონია, რომ ყველაზე სწორი გზაა, ქალს პირველ რიგში მივცეთ არჩევანის შესაძლებლობა. პოლიტიკური თავისუფლება აძლევს არჩევანის თავისუფლებას და ეკონომიკური თავისუფლება – ამ თავისუფლების გამოყენების შესაძლებლობას.“ – ამბობს პარლამენტის გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საბჭოს წევრი დიმიტრი ცქიტიშვილი, რომელიც, ამავდროულად, ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის წევრიცაა, ასოციაცია ჰერა XXI-თან საუბრისას.

მისი თქმით, ქალთა უფლებების მიმართულებით ეს ორი საპარლამენტო ორგანო შეთანხმებულად მოქმედებს.
დიმიტრი ცქიტიშვილი ამბობს, რომ ისეთ ფართო ცნებას, როგორიც გენდერული თანასწორობაა, პარლამენტის გენდერული თანასწორობის საბჭოც კი სრულად ვერ მოიცავს. ამიტომაც, საბჭოს მიერ 2017 წელს მიღებული, ერთწლიანი სამოქმედო გეგმა მხოლოდ რეალისტური შედეგების მიღწევაზეა ორიენტირებული: – „სამოქმედო გეგმის შემუშავებისთვის აუცილებელია შესაბამისი საკანონმდებლო ბაზა. სამუშაო პროცესი ვრცელი და რთულია, ამიტომ ვეცადეთ მაქსიმალურად რეალისტები ვყოფილიყავით. მთავარი მანდატი, რაც აქვს გენდერულ საბჭოს არის პოლიტიკური დოკუმენტების ფორმირება. უნდა გაკეთდეს სამაგიდო კვლევა, რომელიც იქნება ჩვენი სახელმძღვანელო. სხვა შემთხვევაში, კომპასი თუ არ გვექნება შეიძლება უბრალოდ გზაში დავიკარგოთ, რადგან ყველა არასამთავრობო ორგანიზაციას და დონორს აქვს თავისი ხედვა და რესურსი, ჩვენ გვინდა ამ ყველაფერს თავი მოვუყაროთ ერთი კვლევის საფუძველზე.“დიმიტრი ცქიტიშვილი ასევე შეეხო რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საკითხს და აღნიშნა, რომ ამ მიმართულებით არანაირი კონკრეტული კამპანია არ წამოუწყია საბჭოს – „გვაქვს ბიუჯეტირების საკითხი, ქალთა ძალადობაზე რეაგირების საკითხი – რაც წამოწეულია წინა პლანზე. მაგრამ რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საკითხებზე საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების კუთხით ჩვენ საინფორმაციო კამპანია უნდა ვაწარმოოთ,   რათა მოსახლეობას არა მხოლოდ ანგარიში მივაწოდოთ  ჩვენს საქმიანობაზე, არამედ ინფორმაცია, ცნობიერების ამაღლების კუთხით, ეს ძალიან აშკარაა.“

მომზადებულია ასოციაცია ჰერა XXI-ს მიერ
Advertisements

საქართველოს პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის წევრი გიგი წერეთელი საუბროს იმ შემაფერხებელ ფაქტორებზე, რაც რეპროდუქციული ჯანმრთელობის კუთხით არსებობს საქართველოში

გგგგგგგგგგგგგ

 „მნიშვნელოვანია გეოგრაფიული და ფინანსური ხელმისაწვომობა. დღეს სამედიცინო ინფრასტრუქტურის თვალსაზრისით მეტნაკლებად გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობა არსებობს, თუმცა, ძალიან ბევრი რაიონია საქარველოში, საიდანაც შორსაა სამედიცინო პუნქტები ან პირველადი ჯანდაცვის დაწესებულებები. ამ შემთხვევაში, ძირითადად სოფლის ექიმთან უნდა მოხდეს პირველადი ვიზიტი, შემდეგ რეფერალური სისტემით ეს შეიძლება მოხვდეს სხვა, უფრო მაღალი ტიპის დაწესებულებაში თუ ამის საჭიროება არის. მე მგონია რომ განსაკუთრებით რეგიონებშია ეს პრობლემა.”ამბობს გიგი წერეთელი.

გიგი წერეთელი საკმაოდ მწვავედ აფასებს სამედიცინო პერსონალის კვალიფიკაციის ამაღლების და პროფესიული განვითარების თემას: „ – სამწუხაროდ, მას შემდეგ რაც უფრო ლიბერალური გახდა რესერთიფიცირება – აღარ არის გარკვეული მოთხოვნები –  შემცირებულია პერსონალური განვითარების დონე. ასეთი მიდგომა აზარალებს ხარისხს. მე მგონია რომ ამ მიმართულებითაც მნიშვნელოვანი სამუშაოა გასაწევი.  სოფლის ექიმებს, რაიონული პირველადი ჯანდაცვის ცენტრებში, ან, თუნდაც, პროფილურ დაწესებულებებში როგორიცაა მეან-გინეკოლოგიური ან რეპროდუქტოლოგიური კაბინეტები, ექიმებს მუდმივად სჭირდებათ ტრენინგები, მეტი განათლება. ხშირად იცვლება მიდგომები, მეთოდები, მათ ამ ყველაფერზე ინფორმაცია უნდა ჰქონდეთ.“

დეპუტატი საუბრობს დემოგრაფიულ პრობლემებზე. მისი თქმით ქვეყანას სჭირდება შობადობის მაჩვენებლის ზრდა. მაგრამ, ეს ყველაფერი ადამიანის ფუნდამენტური უფლებების დაცვის პარალელურად უნდა მოხდეს: „ – თუკი ადამიანები აჩენენ შვილებს ეს ძალიან კარგია, მაგრამ შემდგომ, ეკონომიკური პრობლემების, სიღარიბის გამო შეიძლება სულ სხვა სირთულეების წინაშე აღმოჩნდნენ.“

აბორტის აკრძალვასთან დაკავშირებულ ბოლოდროინდელ განხილვებზე წერეთელი ამბობს რომ საუბარი უნდა იყოს არა აბორტის აკრძალვაზე, არამედ იმაზე, რომ აბორტამდე არ მივიდეთ და მაქსიმალურად მოხდეს ასეთი ტიპის ჩარევების პრევენცია. მას, ამის საშუალებად მიაჩნია ცოდნა და განათლება. „ – ვფიქრობ, ქართველ ქალებს უნდა ჰქონდეთ არჩევანის გაკეთების საშუალება და ხელმისაწვდომობა გამოიყენონ ოჯახის დაგეგმვის თანამედროვე საშუალებები.“- ამბობს ის.

ინფორმაციის მიწოდების გზებზე საუბრისას დეპუტატი გამოყოფს სოციალური მედიის მნიშვნელობას, სემინარებისა და ტრენიგების ორგანიზებას, ასევე თანატოლთა განათლების პროგრამებს – როცა ახალგაზრდა, თავის თანატოლს აწვდის ინფორმაციას რეპროდუქციული ჯანმრთელობისა და უფლებების შესახებ. ასევე, საზოგადოებრივი ლიდერების, პოპულარული ადამიანების ჩართულობას.“

გიგი წერეთელი ყურადღებას ამახვილებს პრობლემის მოგვარების პოლიტიკურ ნებაზე: „არიან ძალიან კონსერვატიული პარტიები, ლიდერები, რომლებიც თვლიან რომ საერთოდ არ შეიძლება ოჯახის დაგეგმვის პროგრამები არსებობდეს, რომ არჩევანი არ უნდა იყოს, რომ არავინ უნდა გაიკეთოს აბორტი. მეც ვეთანხმები, რომ სასურველია აბორტი არავინ გაიკეთოს, მაგრამ მაინც იკეთებენ აბორტს და ყველაზე ცუდი ისაა რომ რაც უფრო იკრძალება, მით უფრო იზრდება არალეგალური აბორტების რიცხვი. ბევრი ქვეყნის მაგალითით შეგვიძლია ვიმსჯელოთ, როცა უამრავი სიცოცხლე შეიწირა სწორედ ამ უკანონო აბორტებმა და სხვადასხვა ტიპის მანიპულაციებმა. ამიტომ მთავარი ამოცანა არის პრევენცია და ამ პრევენციის ძალიან ეფექტური საშუალებაა სწორედ ცოდნა და ოჯახის დაგეგმვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობა.

მომზადებულია: ასოციაცია ჰერა XXI-ს მიერ

„ოჯახის დაგეგმვას არ გააჩნია ალტერნატივა“ -აკაკი ზოიძე

 

აკაკი ზოიძე ( 23

მომავალ მშობელთა საერთაშორისო ფედერაციამ (IPPF) 2013 წელს შეიმუშავა “ახალი საერთაშორისო განვითარების ხედვა 2020” (Vision 2020), რომელიც მოიცავს სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის უნივერსალური ხელმისაწვდომობის 10 ძირითად მიზანს.
“ახალი საერთაშორისო განვითარების ხედვა 2020”–ის არსის და იდეების გასაცნობად სხვადასხვა ქვეყნის ხელისუფლების წარმომადგენელთათვის და ზოგადად, მმართველი ორგანოებისთვის მთელი მსოფლიოს მაშტაბით ხორციელდება სხვადასხვა ტიპის ღონისძიებები.

მათ შორის 2013 წელს შემუშავდა პეტიცია ”მე გადავწყვიტე”. “I DECIDE”#idecide
წინ წამოწიოს სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობისა და უფლებების მნიშვნელობა და საჭიროება. აღნიშნული აქტივობა ხელს შეუწყობს რეპროდუქციული ჯანმრთელობისა და უფლებების სფეროში არსებული საკითხების პოპულარიზაციას,

2017 წელს ”მე გადავწყვიტე”- “I DECIDE”#idecide მსოფლიოს კონტრაცეფციის საყოველთაო და თანაბარი ხელმისაწვდომობისკენ მოუწოდებს. ბარიერები, რომელიც ქალებს ექმნებათ კონტრაცეფციასა და ოჯახის დაგეგმვის სხვა სერვისებზე ხელმისაწვდომობის კუთხით, მათი არჩვანის თავისუფლების შეზღუდვაა, რის შედეგადაც ისინი ვერ ახერხებენ საკუთარი სხეულის სრულ კონტროლს.

წლევანდელ კამპანიას  ტრადიციულად საქართველოში ასოციაცია „ჰერა XXI-ე“ შეუერთდა.

ინტერვიუ, რომელსაც გთავაზობთ, სწორედ აღნიშნული კამპანიის ფარგლებში ჩაწერა XXI-ემ პარლამენტის ჯანმრთელობის დაცვისა და სოციალურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე, აკაკი ზოიძესთან.

„ოჯახის დაგეგმვას არ გააჩნია ალტერნატივა.“ –  ამბობს აკაკი ზოიძე – „ჩვენი ქვეყნის მსგავსი დემოგრაფიული სიტუაციის მქონდე ქვეყნისთვის ძვირფასია თითოეული ბავშვი, მაგრამ ეს ბავშვი უნდა იყოს სასურველი და ეს ბავშვი უნდა იყოს კარგ პირობებში. ოჯახის დაგეგმვა აბორტების თავიდან აცილების და შემცირების ყველაზე დიდი საშუალება გახლავთ ჩვენთვის.“ მისი თქმით, ბოლო დროის ერთ-ერთ აქტუალურ თემაზე – აბორტის აკრძალვაზე – საუბარი მის კომიტეტშიც იყო. დეპუტატებმა იმსჯელეს დემოგრაფიული მდგომარეობის გამოსწორებაზე, შობადობის გაზრდასა და აბორტების რიცხვის შემცირებაზე. „ეს უაღრესად არასასურველი მოვლენა, რასაც ქვია აბორტი, უდიდესი ფიზიკური და სულიერი ტრავმა არის არა მხოლოდ ქალისთვის, არამედ ოჯახისთვის. „ – თუმცა, ჩვენ მტკიცედ გვწამს, რომ აკრძალვებით პრობლემას ვერ მოვაგვარებთ. ამაზე მეტყველებს, ერთი მხრივ, ჩვენი წარსულის გამოცდილება, როცა საბჭოთა კავშირის დროს აკრძალული იყო აბორტი და მეორე მხრივ, ყველა იმ ქვეყნის გამოცდილებასა და აბორტი დღესც აკრძალულია. ამას მხოლოდ დედათა სხვადასხვა გართულებამდე და დედათა სიკვდილიანობამდე მივყავართ, რითიც მთავრდება იატაკქვეშა აბორტების პროცედურები.“ – ამბობს ზოიძე.

აკაკი ზოიძის აზრით ამ პრობლემის პრევენციის უმნიშვნელოვანესი გზა განათლებაა: „ დღეს კონტრაცეფცია, ოჯახის დაგეგმვის თანამედროვე მეთოდებზე შესახებ წარმოდგენა ჩვენი მოსახლეობის უმეტესობას აქვს. ეს დასტურდება ბოლო კვლევებით. მაგრამ, პრატიკას ყველა ვერ ეწევა – სადღაც 90%–ზე მეტია ცოდნა თანამედროვე კონტრაცეფტივების შესახებ რეპროდუქციული ასაკის ქალებს შორის, მაგრამ პრაკტიკაში მისი გამოყენების მაჩვენებელი 60%–ზე დაბალია.“ აკაკი ზოიძე ამბობს, რომ თანამედროვე ტიპის კონტრაცეფციის საშუალებებზე ხემისაწვდომობა ფიზიკურად ყველას აქვს, მაგრამ, შეიძლება პრობლემა იყოს მისი ფინანსური ხელმისაწვდომობა. დეპუტატი საუბრობს კონტრაცეფცივების საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში ჩართვის შესაძლებლობაზეც: „ – UNFPA-ს დაჯამებულიც აქვს თუ რა შეიძლება დაჯდეს ეს ფინანსურად. სადღაც 3 მილიონ ლარზეა საუბარი. ჩვენ აუცილებლად შევეცდებით და გავითვალისწინებთ ამას.“ აკაკი ზოიძის ინფორმაციით ეს საკითხი უახლოესი 3-4 წლის განმავლობაში გადაწყდება.

 

სტატია მომზადებულია ასოციაცია ”HERA XXI”-ს” მიერ

 

 

სექსუალური განათლება- ნაადრევი ქორწინების, ნაადრევი სექსუალური ცხოვრების, ნაადრევი ორსულობის და მათგან გამოწვეული ყველა პრობლემის პრევენციაა

ბოლო წლებია ჩვენს ქვეყანაში აქტიურად განიხილება სექსუალური განათლების სასწავლო პროგრამაში დანერგვის საკითხი. ამ თემაზე საუბარია საქართველოს სახალხო დამცველის 2016 წლის ანგარიშშიც. რამდენიმე კვირის წინ, სწორედ ამ ანგარიშზე დაყრდნობით მიმართა პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტმა მთავრობას რეკომენდაციით, რომ დაინერგოს სკოლის მოსწავლეთათვის რეპროდუქციული და სქესობრივი განათლებისა და უფლებების ძირითადი საკითხების სწავლება. თემის, მგრძნობელობიდან გამომდინარე მისი განხილვა აქტიურად მიმდინარეობს არა მხოლოდ პარლამენტში, არამედ საზოგადოების ფართო მასებში.

მაშინ, როცა საქართველოში სექსუალური განათლების ელემენტარული საკითხების სწავლების მნიშვნელობაზე საუბრობენ, მსოფლიოს ბევრ განვითარებულ ქვეყანაში ეს პროცესი დიდი ხანია დაწყებულია. გთავაზობთ სექსუალური განათლების დანერგვისა და განხორციელების ეტაპების მოკლე მიმოხილვას ევროპის სამ სხვადასხვა ქვეყანაში – შვედეთში, ალბანეთსა და ესტონეთში.

შვედეთი იყო მსოფლიოში პირველი ქვეყანა, სადაც  სექსუალური განათლება დაინერგა 1955 წელს. ამჟამად შვედეთში სექსუალური განათლება ყოვლისმომცველი ხასიათისაა და მთელი ქვეყნის მასშტაბით ყველა სკოლის სასწავლო პროგრამაშია ინტეგრირებული. მრავალფეროვანი თემები მოსწავლეთა ასაკისა და კურსის შინაარსის მიხედვითაა გადანაწილებული სხვადასხვა სასწავლო პროგრამებში, ესენია: მცირე ლექცია-სემინარები, ადაპტირებული წიგნები მოზარდებისთვის, საგანმანათლებლო ანიმაციური ფილმები და სხვ.

ზოგადად, შვედეთი ერთ-ერთი ყველაზე უსაფრთხო და პროგრესული ქვეყანაა სქესობრივ და რეპროდუქციულ ჯანდაცვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობისა და მოსახლეობის ინფორმირებულობის კუთხით. შვედეთშივე დაინერგა პირველი სახელმწიფო პროგრამა, რომელიც რეპროდუქციას შეეხებოდა. ეს იყო ბებიაქალების გადამზადების პროგრამა, რომელიც დაახლოებით 200 წლის წინ განხორციელდა. აღსანიშნავია, რომ პროგრამა საკმაოდ ეფექტიანი და შედეგისმომცემი აღმოჩნდა, განსაკუთრებით ნაადრევი ქორწინების   და დედათა სიკვდილიანობის რიცხვის შემცირების თვალსაზრისით.

ალბანეთში 2012 წელს დაამტკიცეს ჯანდაცვის სამინისტროს ინიციატივით შემუშავებული კანონი ყოვლისმომცველი სქესობრივი განათლების შესახებ ახალგაზრდებისათვის.

სქესობრივი განათლების პროგრამა, სახელწოდებით „სქესობრივი და სასიცოცხლო უნარები“, რომელიც 2015 წლიდან დაინერგა ალბანეთის სკოლებში, მოიცავს რამდენიმე მოდულს სამი სასკოლო საგნის შინაარსში. ეს საგნებია: ბიოლოგია,  ჯანმრთელობის განათლება და ფიზიკური განათლება. პროგრამა სამსაფეხურიანია და მოიცავს თემების ფართო სპექტრს, რომლებიც გადანაწილებულია მოსწავლეთა ასაკის შესაბამისად – 10-12, 12-16 და 16-18 წლის ასაკის მოზარდებისთვის.

ალბანეთის მოსახლეობისა და განვითარების ცენტრი (ACDP) 2011 წლიდან ატარებს პედაგოგთა გადამზადების ინტერსიურ საგანმანათლებლო პროგრამას. ამ პროგრამის მიზანია გადაამზადოს პედაგოგოები სექსუალური განათლების სწავლების მეთოდებში, რათა მათ ადვილად და ადეკვატურად მიაწოდონ ინფორმაცია მოსწავლეებს. პროგრამა მოიცავს 110 საათიან სასწავლო კურსს ერთი წლის განმავლობაში. ასევე, 3-4 დღიან ოფიციალურ ტრენინგ-კურსს. შედეგად, 2016 წლის ბოლოსთვის, ალბანეთს ჰყავდა 150 ტრენერი-პედაგოგი 13 სხვადასხვა რეგიონში და 3000 გადამზადებული პედაგოგი, რომლებიც სკოლების სრული რაოდენობის 20%-ში არიან გადანაწილებულნი.

განსაკუთრებით საინტერესოა ესტონეთის გამოცდილება. იგი იყო პირველი პოსტ-საბჭოთა ქვეყანა, რომელმაც 1996 წელს დაიწყო სკოლებში სექსუალური ჯანმრთელობის საკითხების სწავლების დანერგვა. ამჟამად ქვეყანაში არსებობს ორი ეროვნული სასწავლო გეგემა ამ მიმართულებით – ერთი დაწყებითი, ხოლო მეორე საშუალო საფეხურის მოსწავლეთათვის.

დაწყებით საფეხურზე სწავლება იწყება მეორე კლასიდან (8 წლის მოსწავლეებთან), რომელიც არის ნაწილი პროგრამისა – „პირადი, სოციალური და ჯანმრთელობის განათლება“.

რაც შეეხება სექსუალური განათლების საკითხების სწავლებას საშუალო სკოლის მოსწავლეთათვის, ეროვნული სასწავლო გეგმა შედგება სავალდებულო და არჩევითი კურსებისაგან, რომელსაც მოსწავლეები გადიან 10-12 კლასებში (16-19 წლის ასაკში).

სექსუალური განათლების ელემენტები შედის ასევე ბიოლოგიის სასწავლო კურსშიც.

ესტონეთში დიდი ყურადღება ექცევა სექსუალური განათლების სწავლების პროცესში ჩართული პედაგოგოგების განათლებასა და გადამზადებას. სასწავლო კურსები მოიცავს ისეთ თემებს, როგორებიცაა გენდერული სტერეოტიპები, ძალადობა, ჯანსაღი ურთიერთობები და სხვა.

ქვეყანაში მუშაობს „ადამიანთა საგანმანათლებლო“ პროგრამა, რომლის მიზანიცაა სექსუალური განათლების დონის ამაღლება. ასევე არსებობს პროგრამები, რომელიც უზრუნველყოფს ახალგაზრდების, როგორც მომავალი მშობლების აღზრდას სკოლებში; მშობელთა უფასო კონსულტაციებს, ბავშვის დაბადების შემდგომ. ესტონეთში ყველაზე მეტად გაამართლა პროექტმა „ახალგაზრდების რეპროდუქციული ჯანმრთელობის კონსულტირება და სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებების პრევენცია 2002-2006“. ამ პროექტის შედეგი იყო აბორტების რიცხვის 25%-იანი, ხოლო ნაადრევი ორსულობისა და სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებების 10%-იანი კლება. ყველა ამ სერვისმა ხელი შეუწყო ოჯახის დაგეგმვის პრაქტიკის გავრცელებას, რამაც შეამცირა აბორტების  და არასრულწლოვანთა ორსულობის რიცხვი.

სწორედ სექსუალური განათლებისადმი სახელმწიფოს ასეთი ყურადღების შედეგია ის რომ 2013 წლის მსოფლიო სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით ესტონეთი ბოლო ადგილზეა დედათა და ბავშვთა სიკვდილიანობის მაჩვენებლით. 2009-2014 წლებში ესტონეთში დედათა სიკვდილიანობის ნიშნით მხოლოდ ერთი ქალი გარდაიცვალა.

აქედან გამომდინარე ვასკვნით, რომ სექსუალური განათლება- ნაადრევი ქორწინების, ნაადრევი სექსუალური ცხოვრების, ნაადრევი ორსულობის და მათგან გამოწვეული ყველა პრობლემის პრევენციაა.

 

Sex-Ed

ავტორი: თამთა კახაბერიძე

”განათლება არის რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემური საკითხების მოგვარების ყველაზე ეფექტური საშუალება.“

mariam jashi

”განათლება არის რეპროდუქციულ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემური საკითხების მოგვარების ყველაზე ეფექტური საშუალება.“ – ამბობს მარიამ ჯაში პარლამენტის განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარე ასოციაცია ჰერა XXI-თან ინტერვიუს დროს,
მისი თქმით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ახალგაზრდა თაობისთვის ცნობიერების ამაღლება, რაც თავიდან აგვარიდეს ისეთ შედეგებს, როგორებიცაა არასასურველი ორსულობა და აბორტების მაღალი რიცხვი. – „მნიშვნელოვანია, რომ გამოვიყენოთ ყველა შესაძლებლობა, ცნობიერების ამაღლების კუთხით.“ – ამბობს მარიამ ჯაში.

ის საუბრობს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსა და გაეროს სააგენტოებს შორის დადებულ მემოანდუმზე, რომელიც, სხვა საკითხებთან ერთად, ითვალისწინებს რეპროდუქციული ჯანმრთელობის ხელშეწყობას, ჯანმრთელობის რისკების პრევენციას, გადამდებ და არაგადამდებ დაავადებათა მართვის საკითხებს. „აქ არ არის საუბარი მხოლოდ რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შესახებ განათლების შეტანაზე სასკოლო კურიკულუმში, საუბარია უფრო ფართო მცნებებზე, გარემოს დაცვიდან დაწყებული ადამიანის უფლებებით დასრულებული, რაც, ზოგადად, არის განათლების ნაწილი.“.

ჯაშის თქმით მსოფლიოში არსებობს არაერთი მოდელი, თუ როგორ შეიძლება მოხდეს გარკვეული თემების ინტეგრაცია სასკოლო საგნებთან. სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის საკითხების ინტეგრირება შეიძლება მოხდეს საბუნებისმეტყველო საგნებთან, ან, ფორმალურ კურიკულიუმის გარეთ, დამატებით საინფორმაციო წყაროებში შევიდეს. – „ნებისმიერ შემთხვევაში, დიდი რესურსი დაიხარჯოს იმ ინფორმაციის შეჯერებაზე, რაც უნდა მიეწოდოთ სასკოლო ასაკის ბავშვებს სხვადასხვა ასაკობრივ კატეგორიაში, რომელიც უნდა იყოს მისადაგებული საქართველოს რეალობასთან, ჩვენს კონტექსტთან, ჩვენს კულტურასთან, თავისებურებებთან და ტრადიციებთან. ასევე, მაქსიმალურად უნდა მიეცეს ამ პროცესში ჩართვის შესაძლებლობა ფართო საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს. არის ეს სენსიტიური საკითხი და, მე ვფიქრობ, კონსულტაციებით მხოლოდ უკეთეს შედეგზე გავალთ.“

მარიამ ჯაში დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს იმას, რომ სქესობრივი განათლების შესახებ მოზარდებისთვის ინფორმაციის მიწოდებამდე, საკითხი ინტენსიურად უნდა განიხილებოდეს როგორც ფორმალური უწყებებში, ასევე ექსპერტების, არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და საზოგადოების ფართო ფემების, მათ შორის, რელიგიური ორგანიზაციების მიერ. მისი თქმით, ეს პრაქტიკა გაეროს სააგენტოების მიერაა დანერგილი, რომლის მიზანია ცვლილებების მორგება ადგილობრივ კულტურასა და ქვეყნის კონტექსტზე. „ხისტად დანერგვა ადაპტაციის გარეშე, რა თქმა უნდა, გამოიწვევს წინააღმდგეობას, რომელიც არც მიზანშეწონილია და, მე ვფიქრობ, არც ემსახურება იმ მიზნებს, რომელიც ჩვენთვის არის ყველაზე მნიშვნელოვანი – ინფორმაცია და განათლება მივაწოდოთ ჯერ მოსწავლეებს და შემდგომ სტუდენტებს.“ – ამბობს მარიამ ჯაში.

მომზადებულია ასოციაცია ჰერა XXI-ს მიერ

სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობა და უფლებები

როდესაც ქალს აქვს უფლება მოახდინოს საკუთარი სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობისა და უფლებების რეალიზება-ის არის ძლიერი და შეუძლია თავისუფალი არჩევანის გაკეთება

5

გოგონათა და ქალთა სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის მდგომარეობა გლობალური მასშტაბით შემაშფოთებელია: მსოფლიოში, 225 მილიონ ქალს უნდა რომ ჰქონდეს (მაგრამ მისთვის არ არის ხელმსიაწვდომი) კონტრაცეფცია; დაახლოებით 800 ქალი იღუპება ყოველდღიურად ორსულობასა და მშობიარობასთან დაკავშირებული პრობლემებისგან.

ქალების შესაძლებლობა, აკონტროლონ საკუთარი სხეული და ჰქონდეთ ჯანდაცვის სერვისებზე წვდომა – საცხოვრებელი ადგილის, შემოსავლისა თუ ეთნიკურობის მიუხედავად – მათი ფუნდამეტური უფლებაა.

როცა ახალგაზრდა ქალმა იცის სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის უფლების შესახებ, როცა შეუძლია თვითონ გადაწყვიტოს როდის ჰქონდეს სექსი ან გახდეს თუ არა დედა, როცა ის დაცულია სექსუალური ძალადობისგან – მაშინ მას შეუძლია სრულად გააცნობიეროს სხვა ისეთი უფლებებიც, როგორიცაა: განათლების, მუშაობის ან, პოლიტიკური აქტივობის უფლება.

 ჩვენ გვჭირდება, რომ უფრო და უფრო მეტმა გოგონამ და ახალგაზრდა ქალმა სრულად გაიაზროს საკუთარი პოტენციალი და შეძლოს თავისუფალი არჩევანის გაკეთება.

ქალები და გოგონები ბევრი ბარიერის წინაშე დგანან საკუთარი სქესობრივი და რეპროდუქციული უფლებების დაცვის გზაზე: დისკრიმინაცია, სტიგმა, ტრადიციები, და.ა.შ.

პროგრესი კი ძალიან ნელია მაშინ, როცა ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი უფლებების გაუმჯობესებას შეიძლება ტრანსფორმაციული ეფექტი ჰქონდეს არა მხოლოდ ქალებზე, არამედ მათ ოჯახებზე, საზოგადოებაზე.

ამიტომაც, თანასწორობის მისაღწევად ჩვენ, ყველამ ერთად უნდა ვიმოქმედოთ აქტიურად, რათა დავიცვათ ქალთა და გოგონათა სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობა და უფლებები.

ავტორი: თამთა კახაბერიძე

წყარო: globalfundforwomen.org

რას გამოიწვევს აბორტის აკრძალვა და არის თუ არა ის ქალის უფლება?

არის თუ არა აბორტი ქალის უფლება?  ამ საკითხზე ყოველთვის იყო და იქნება დავა, დღესდღეობით კი აქტიური აპელირება მიდის იმის შესახებ, რომ უნდა აიკრძალოს.

აბორტის მოწინააღმდეგეთა ნაწილი მიიჩნევს, რომ  ნაყოფის სიცოცხლე არის უპირატესი, რადგან ისინი ნაყოფს ცოცხალ არსებად მიიჩნევენ და აბორტს მის მკვლელობად აღიარებენ.

ხოლო აბორტის აკრალვის მოწინააღმდეგენი, მიუხედვად იმისა, რომ აღიარებენ აბორტის მიერ მოტანილ ზიანს, აბორტის აკრძალვას ქალთა უფლების შეზღუდვად მიიჩნევენ.

მოდით, თვალი გადავავლოთ ისტორიულ რაკურსს, თუ რა გამოიწვია აბორტის აკრძალვამ  1967 წელს რუმინეში, სადაც აბორტის შესახებ ლიბერალური კანონი მკაცრმა კონტროლმა ჩაანაცვლა.

ქვეყანაში შეიზღუდა აბორტი, გაქრა კონტრაცეფციული საშუალებები, აიკრძალა სექსუალური განათლება.  საავადმყოფოები კი მკაცრად კონტროლდებოდა, რათა ყველა ორსულობა მშობიარობით დასრულებულიყო.

აღნიშნული გადაწყვეტილების შედეგად, ქალებმა არასასურველი ორსულობის შესაწყვეტად სხვადასხვა არაუსაფრთხო გზებს  მიმართეს. რამაც,  სხვადასხვა გართულებებით უამრავი ქალის დაღუპვა გამოიწვია, გაიზარდა ქალთა უშვილობის მაჩვენებელი. ეს ნეგატიური შედეგი კი ქვეყანაზე დღემდე აისახება.

აბორტის სერვისზე ხელმისაწვდომობის შეზღუდვამ ტრაგედია გამოიწვია ჩვენი ქვეყნის ისტორიაშიც. როდესაც 1936 წელს საბჭოთა კავშირში აბორტი აკრძალეს, ის არალეგალური ფორმით მიწისქვეშეთში გადავიდა. შედეგად, საქართველოში  კატასტროფულად გაიზარდა დედათა სიკვდილიანობა, მათი დაავადებები, უშვილობა. 1955 წელს აბორტის ლიბერალიზაციამ კი ელ-ნელა შეამცირა დედათა და ახალშობილთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი.

90-იანი წლებიდან დაიწყო აქტივობები აღნიშნული მიმართულებით, რამაც ხელი შეუწყო სქესობრივი და რეპროდუქციული ჯანმრთელობის შესახებ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობას. ასევე, გაიზარდა კონტრაცეფციის თანამედროვე მეთოდებზე წვდომა, რამაც აბორტების რიცხვი 3,5-ჯერ შეამცირა.

2010 წელს საქართველოში ჩატარებული ქალთა რეპროდუქციული ჯანმრთელობის კვლევა ადასტურებს, რომ კონტრაცეფციულ საშუალებებზე ხელმისაწვდომობამ აბორტების რიცხვი შეამცირა და შობადობის მაჩვენებელი აღნიშნულ ფონზე არა თუ შემცირდა, არამედ გაიზარდა კიდეც.

ზემოთ აღნიშნული მაგალითები გვარწმუნებს, რომ აბორტის აკრძალვის პრაქტიკას, როგორც წესი, აბორტის რიცხვის შემცირების ნაცვლად, არალეგალური, არაუსაფრთხო აბორტების რიცხვის ზრდისკენ მივყავართ, რასაც  ქალთა ჯანმრთელობის გაუარესება, ქალთა უშვილობა და სიკვდილიანობის ზრდა მოყვება.

არავინ კამათობს იმაზე, რომ აბორტი არ არის სასურველი ქალის ორგანიზმისთვის, მაგრამ ცოტამ თუ იცის  რომ ოჯახის დაგეგმვა აბორტის ალტერნატივაა – არასასურველი ორსულობა თავიდან რომ ავიცილოთ, კონტრაცეფციის უმარავი საშუალება არსებობს.

გამოსავალი ქალის უფლების რეალიზებაშია, რაც გულისმობს მათთვის სექსუალური და რეპროდუქციული ჯანმრთელობისა და უფლებების შესახებ ინფორმაციასა და სერვისებზე ხელმისაწვდომობას, რათა მათ თავად გააკეთონ ინფორმირებული არჩევანი და მათი უფლება იყოს დაცული.

ავტორი: გურამ შეროზია